Przejdź do treści

Św. Jan od Krzyża

Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (32) – O przyrodzonych pojmowaniach pamięci i jak powinna się ona opróżnić, ażeby dusza mogła zjednoczyć się z Bogiem

KSIĘGA TRZECIA

Omawia się w niej oczyszczenie i Noc czynną pamięci i woli, oraz podaje naukę dla duszy, jak się zachować ma odnośnie do pojmowań obydwu tych władz, iżby w nich doszła do zjednoczenia z Bogiem, w doskonałej nadziei i miłości

WYJAŚNIENIE

Gdyśmy już dopełnili pouczenia umysłu, pierwszej z władz duszy, za pomocą wszelkich jego pojmowań, w pierwszej cnocie teologicznej, którą jest Wiara, iżby w zakresie tej władzy dusza za pośrednictwem czystości Wiary mogła zje­dnoczyć się z Bogiem, zostaje teraz uczynić to samo wzglę­dem dwu innych władz duszy, którymi są pamięć i wola, oczyszczając je również odnośnie do ich działania tak, aby według obu tych władz doszła do zjednoczenia z Bogiem w doskonałej nadziei i miłości. Uskuteczni się to pokrótce w tej trzeciej księdze; albowiem po skończeniu z umysłem, który jest jakby zbiorem wszystkich przedmiotów, jakie do owych władz się przedostają, przebyliśmy już wielką część drogi i nie potrzeba nam rozszerzać się zbytnio nad tymi władzami. Niepodobna bowiem, by człowiek duchowy, jeśli gruntownie wyćwiczy umysł we Wierze według podanej mu nauki, nie nabył jej również odnośnie do dwu władz innych w pozostałych cnotach, kiedy działania jednych zależne są od drugich. Czytaj dalej »Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (32) – O przyrodzonych pojmowaniach pamięci i jak powinna się ona opróżnić, ażeby dusza mogła zjednoczyć się z Bogiem

Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (31) – O pojmowaniach, jakie umysł odbiera z uczuć wewnętrz­nych, w sposób nadnaturalny powstających w duszy.

ROZDZIAŁ XXX.
Omawia pojmowania, jakie umysł odbiera z uczuć wewnętrz­nych, w sposób nadnaturalny powstających w duszy. Podaje ich przyczyny, oraz sposób, w jaki dusza ma się zachować, ażeby nie mieć z nich przeszkód na drodze Bożego zjednoczenia.

Mamy teraz mówić o czwartym i ostatnim rodzaju pojmowań umysłowych, które, jak powiedzieliśmy, przenikają umysł z uczuć duchowych, jakie niejednokrotnie w sposób nadprzyrodzony powstają w duszach kontemplatywnych, za­liczane przez nas do rzędu wyraźnych i zrozumiałych poj­mować umysłu.

Te zrozumiałe uczucia duchowe mogą być dwojakie. Jedne powstają w poruszeniach woli, drugie w sub­stancji duszy, i wiele mieć mogą rodzajów. Uczucia woli, gdy pochodzą od Boga, bardzo są wzniosłe, lecz te, które powstają w substancji duszy, nierównie wznioślejsze, a nadto pełne dobra i pożytku.

Przyczyny ich powstawania nie zna i nie rozumie ani dusza, ani ten, co ją prowadzi, ani jakimi drogami Bóg owych łask użycza.Czytaj dalej »Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (31) – O pojmowaniach, jakie umysł odbiera z uczuć wewnętrz­nych, w sposób nadnaturalny powstających w duszy.

Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (30) – O słowach SUBSTANCJALNYCH, jakie dusza odbiera wewnętrznie, o odróżnieniu tych słów od formalnych

ROZDZIAŁ XXIX.
W którym jest mowa o słowach substancjalnych, jakie duch odbiera wewnętrznie, o odróżnieniu tych słów od formalnych, o ko­rzyści, jaką przynoszą, tudzież o posłuszeństwie i poważaniu, jakie dusza mieć dla nich powinna.

 

Trzecim rodzajem słów wewnętrznych, są, jak mówi­liśmy, słowa SUBSTANCJALNE , które choć równocześnie są i FORMALNYMI, bo najformalniej wrażają się w duszę, różnią się przecież od nich tym, że słowo SUBSTANCJALNE sprawia w duszy skutek istotny i żywy, podczas gdy samo FORMALNE tak nie działa. Stąd to, choć prawdą jest, że wszelkie słowo substancjalne jest zarazem formalnym, to jednak nie każde formalne jest substancjal­nym, a tylko to, które, jakośmy wyżej powiedzieli, wraża w duszę to, co oznacza.Czytaj dalej »Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (30) – O słowach SUBSTANCJALNYCH, jakie dusza odbiera wewnętrznie, o odróżnieniu tych słów od formalnych

Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (29) – O słowach wewnętrznych „formalnych” słyszanych drogą nadprzyrodzoną

ROZDZIAŁ XXVIII.
W którym omawia się słowa wewnętrzne, jakie formalnie sły­szeć się dają duchowi w drodze nadprzyrodzonej, oraz przestrzega przed szkodą, jaką mogą wyrządzić i przypomina się potrzebę ostroż­ności, ażeby nie dać się przez nie oszukać.

Drugim rodzajem słów wewnętrznych są słowa FORMALNE, jakie czasami słyszeć się dają duchowi w sposób nadprzyrodzony, bez pośrednictw a któregokolwiek ze zmy­słów, w skupieniu ducha, albo też poza niem. Nazywam je formalnymi, bo w rzeczy samej zdaje się duchowi, że wypowiada je osoba trzecia, bez żadnego w tym jego udziału.

Dlatego wielce różnią się one od tych, o których mówiliśmy. Nie tylko bowiem różnica występuje w tym, że duch ze swej strony w niczym tu nie współdziała, jak to ma miejsce w poprzednich, lecz, jak powiadam, zdarzają mu się często bez względu na skupienie i wówczas, kiedy bar­dzo daleki jest od tego, co owe słowa mu mówią, inaczej niż przy pierwszych SUKCESYWNYCH, te bowiem zawsze mają związek z tematem rozmyślania. Te słowa FORMALNE są czasem zupełnie sformułowane, czasem zaś niezupełnie, jako fragmenty, które coś wyrażają, odpowiadając, lub też wskazując duchowi. Czytaj dalej »Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (29) – O słowach wewnętrznych „formalnych” słyszanych drogą nadprzyrodzoną

Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (28) – O pojmowaniach „sukcesywnych”, na podstawie własnego rozumowania

ROZDZIAŁ XXVI.
Mówi o słowach wewnętrznych, jakie w sposób nadprzyrodzony udzielać się mogą duchowi. Podaje ich rodzaje.

Trzeba, żeby czytelnik pamiętał zawsze o celu, do ja­kiego dążę w tej książce, a którym jest przeprowadzenie duszy przez wszelkie jej pojmowania naturalne i nadnatu­ralne, prosto, bez zaprzątania się czymkolwiek i w czystości Wiary do Boskiego zjednoczenia z Bogiem. Pragnę, aby zro­zumiał, iż mimo że udzielanej tu przeze mnie nauki o pojmowaniach duszy nie podaję mu tak obficie i szczegółowo, jakby tego umysł jego wymagał, co do przedmiotu i podziału, to jednak odpowiadam w tym celowi. Odnośnie bowiem do wszystkich wystarczającą daję ilość wskazówek, objaśnień i dowodów, by dusza we wszelkich wypadkach zewnętrznych i wewnętrznych umiała zachować się roztropnie i postępo­wać naprzód. Z tej to przyczyny tak krótko załatwiłem się z pojmowaniami proroczymi i z resztą pozostałych, choć wiele miałbym do powiedzenia o każdym, ze względu na różnice, stopnie i sposoby, jakie z nich poszczególne mieć mogą, co zdaniem moim stanowi temat niewyczerpany.

Zadowalając się przeto jedynie tym, co według mnie określa samą istotę tych rzeczy, podaję naukę i środki ostrożności, jakich używać należy, tak we wspomnianych, jak we wszyst­kich im podobnych, jakie tylko zajść mogą w duszy. Tak  samo postąpię z trzecim rodzajem pojmowań, nazwanych przez nas SŁOWAMI NADPRZYRODZONYMI, które bez pośrednictwa jakiegokolwiek zmysłu cielesnego udzielają się osobom duchowym , a choć liczne są ich rodzaje, można je, jak sądzę, sprowadzić wszystkie do trzech, a mianowicie: do słów SUKCESYWNYCH, FORMALNYCH I SUBSTANCJALNYCH

SUKCESYWNYMI nazywam pewne słowa i zdania, jakie duch w sobie skupiony formuje i wyprowadza na podstawie własnego rozumowania.

Słowami FORMALNYMI są pewne słowa wyraźne i dosłyszalne, które duch przyjmuje od osoby trzeciej, cza­sami w skupieniu, a czasem nie.

Słowami zaś SUBSTANCJALNYMI są inne, również formalnie udzielające się duchowi skupionemu, lub nieskupionemu, które w substancji duszy sprawiają i powodują istotę wyrażanej przez siebie cnoty. O tych wszystkich mó­wić tu będziemy kolejno.Czytaj dalej »Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (28) – O pojmowaniach „sukcesywnych”, na podstawie własnego rozumowania

Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (27) – O objawieniu jako ujawnieniu tajemnic Bożych, i o tym jak zły duch łatwo przez nie może uwodzić

ROZDZIAŁ XXV.
W którym jest mowa o drugim rodzaju objawień, to jest o od­słanianiu tajemnic i o tym, o ile służyć one mogą do zjednoczenia z Bogiem, a w czym zjednoczeniu temu przeszkadzać, oraz jak to zły duch łatwo przez nie może uwodzić.

Drugi rodzaj objawień, to tak zwane przez nas wyja­wianie tajemnic ukrytych, które być może dwojakie. Jedno dotyczy tego, czym Bóg jest sam w Sobie, a w tym zawiera się objawienie Tajemnicy Trójcy Przenajświętszej i jedności Boga, drugie zaś tego, czym Bóg jest w dziełach Swoich, a w tym zawiera się reszta artykułów naszej świętej Wiary katolickiej i prawd, jakie w wyraźnej z nimi łączności być mogą.  W nich to zawarta jest i zamknięta wielka liczba objawień Proroków o obietnicach i groźbach Bożych, jako też innych rzeczach, które zdarzały się i zdarzają w związku ze sprawą Wiary.Czytaj dalej »Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (27) – O objawieniu jako ujawnieniu tajemnic Bożych, i o tym jak zły duch łatwo przez nie może uwodzić

Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (26) –  O objawieniu jako poznaniu umysłowym

ROZDZIAŁ XXIII.
W którym jest mowa o objawieniach — istocie ich i roz­różnieniu.

Z racji wprowadzonego tu przez nas porządku rzeczy, pora obecnie mówić o drugim rodzaju zjawisk duchowych, nazwanych wyżej objawieniami. Niektóre z nich należą do ducha proroctwa, przy czym najpierw stwierdzić należy, że objawienie, to nie co innego, jak odsłonięcie jakiejś prawdy zakrytej, czy wyjawienie pewnej tajemnicy, gdy Bóg użyczy duszy zrozumienia danego faktu, rozjaśniając w umyśle do­tyczącą go prawdę, czy też odkryje jej pewne rzeczy, które sprawił, sprawia, lub sprawić zamierza.

Stosownie więc do tego powiedzieć możemy, że dwa są rodzaje objawień.

Jedne z nich odkrywają umysłowi pewne prawdy, więc są to tak zwane poznania umysłowe; drugie natomiast wyjawiają tajemnice, a przeto właściwiej niż tamte zasługują na nazwę objawień, Czytaj dalej »Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (26) –  O objawieniu jako poznaniu umysłowym

Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (25)- O dwóch rodzajach wizji duchowych odbieranych drogą nadprzyrodzoną

ROZDZIAŁ XXI.
W którym poczyna się mówić o pojmowaniach umysłu czysto duchowych i określa się, czym one są.

Chociaż nauka, którąśmy podali odnośnie do pojmowań umysłowych, odbieranych drogą zmysłową, zbyt jest streszczona w stosunku do tego, co można by o tym powie­dzieć, nie chciałem traktować jej obszerniej, ze względu bowiem na cel, który stanowi oswobodzenie umysłu i wpro­wadzenie go w Noc Wiary, sądzę, żem się raczej nadto rozszerzył.

Dlatego teraz zaczniemy już mówić o czterech rodza­jach pojmowań umysłowych, któreśmy w ósmym rozdziale określili, jako czysto duchowe, a to o wizjach, objawieniach, słowach i uczuciach duchowych. Nazywamy je zaś czysto duchowymi, ponieważ, nie tak jak cielesne i wyobrażalne, udzielają się umysłowi drogą zmysłów ciała, lecz bez udziału jakiegokolwiek pośrednictwa zmysłu cielesnego, zewnętrz­nego czy wewnętrznego, przedstawiają się umysłowi jasno i wyraźnie drogą nadprzyrodzoną, przy zupełnej jego bier­ności, to jest, że dusza nie działa przy tym nic ze swej strony czynnie i jakoby ze siebie. Wiedzieć zaś trzeba, że mówiąc szeroko i ogólnie, wszystkie te cztery rodzaje poj­mowań nazwane być mogą wizjami duszy; albowiem umysł czyli zdolność pojmowania, nazywamy także jej wzrokiem.
O ile więc wszystkie owe pojmowania zrozumiałe są dla umysłu, nazywają się widzialnymi duchowo. Przeto poznania, które kształtują się z nich w umyśle, nazwać można wizjami umysłowymi. Wszelkie podniety reszty zmysłów, wszystko, co można widzieć, słyszeć, wąchać, smakować i czuć, stanowi przedmiot umysłu, o ile na ich podstawie rozpoznaje on prawdę lub fałsz. A stąd jak w oczach ciała wszystko, co jest materialnie widzialne, powoduje widzenie cielesne, tak w oczach duchowych duszy, to jest w umyśle, wszystko, co zrozumiałe, powoduje widzenie duchowe, bo (jakośmy powiedzieli) rozumieć dla niego znaczy widzieć.Czytaj dalej »Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (25)- O dwóch rodzajach wizji duchowych odbieranych drogą nadprzyrodzoną

Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (24)- O tym czemu teraz nie wolno pytać Boga drogą nad­przyrodzoną. O pojmowaniu tajemnic Wiary

ROZDZIAŁ XX.
W którym rozwiązuje się pewną wątpliwość, a mianowicie: czemu nie wolno teraz w Nowym Zakonie pytać Boga drogą nad­przyrodzoną, jak dozwolone było w Starym. Nieco słodyczy z pojmo­wania tajemnic naszej świętej Wiary — uzasadnionej, stosownie do przedmiotu, świadectwem św. Pawła.

Co krok wyrastają przed nami wątpliwości, a stąd nie możemy iść naprzód tak śpiesznie, jakbyśmy pragnęli. Usuwając je bowiem, zmuszeni jesteśmy pokonywać je z ko­nieczności, by prawda nauki pozostawała zawsze w swej wyrazistości i sile. Wątpliwości te jednak to mają w sobie dobrego, iż mimo że przeszkadzają trochę w drodze, nie mniej przyczyniają się do pogłębienia nauki i rozjaśnienia naszego przedmiotu, jak i ta wątpliwość obecna.

 

W rozdziale poprzednim powiedzieliśmy, jak to nie­zgodne jest z wolą Bożą, by dusze drogą nadprzyrodzoną przyjmować pragnęły objaśnienia wyraźne z widzeń, słów cudownych itp.; z drugiej zaś strony, w tym samym rozdziale widzieliśmy i zebrali podane tam świadectwa z Pisma świętego, dowodzące, iż w Starym Zakonie używało się rze­czonego sposobu obcowania z Bogiem i że był on dozwo­lony, a nie tylko dozwolony, lecz Bóg nakazywał go, i gdy nie słuchano, upominałCzytaj dalej »Droga na Górę Karmel – Św. Jan od Krzyża (24)- O tym czemu teraz nie wolno pytać Boga drogą nad­przyrodzoną. O pojmowaniu tajemnic Wiary